X
تبلیغات
موسیقی کردی - استاد محمد ماملي و حسن زيرك و ناصر رزازي و................

موسیقی کردی

موسیقی کردی و معرفی خوانندگان بزرگ کرد

استاد محمد ماملي و حسن زيرك و ناصر رزازي و................

زندگی نامه هنرمند بزرگ مهابادی محمد ماملی :


یاد پدر ارج نهادن و پاس داشت از خدمات نخبگان شعرو ادب و هنر رسم رایج و سنت دیرینه تمام


جوامع بشری میباشد. و از همین رهگذر است که دوست تر میداریم هیمن وهه ژار و حافظ و مولوی و

وفایی و شجریان و هادی ضیاالدینی و همه دیگران را. در عصر مدرنیته که تمامی جوامع بشری از انواع

ارتباطات و رسانه ها متاثر شده اند و ابعاد جهان به اندازه فاصله هر كس از دستگاه رایانه و اینترنتش

فشرده شده است.فراموش نمودن نخبه ای و یا هنرمندی هیچ توجیه موجهی بر نمیدارد و گردش ایام

و سانسورهای سلیقه ای و مصلحتی قادر نیست غبار روزگار را بر چهره دلپذیر هیچ اندیشه ورز و

هنرمندی بپاشد. و مصداق از "دل برود هر آنچه از دیده برفت "را عینیت بخشد و بی تردید هنرمندان

راستین و نخبگان والا در جایگاه خویش قرار میگیرند که باید هم چنین باشد. در اواخر قرن نوزدهم و

اوایل قرن بیستم در یکی از شبهایی که میرزا عبدالرحیم وفایی مهابادی عارف و شاعر و آهنگساز

نامور کنار پنجره گشوده منزلش واقع در چها رراه آزادی پشت خودکفایی فعلی به نظاره ایستاده بود

ناگه صدای دلنشین "سعید ماملی" ابوی محمد ماملی و دوستان خوش صدایش "قاقی" و "عابد" که

معروف خاص و عام بودند او را به خود آورد . عبا را بر دوش انداخت و با جذبه و کشش صدا ، سر از

کوچه خرِآ « خیابان استاد مجدی فعلی» درآورد. آ ن سه خوشخوان با دیدن وفایی به احترامش دم

فرو بستند و به سوی کوچه باغی در آن حوالی پیچیدند و وفایی به دنبالشان رفت تا به آنان رسید

وگفت: فرزندم سعید این آوازها چیست میخوانی؟ او را به خود آورد و جانش را با آهنگها و اشعار

عرفانی سیراب نمود که آهنگهای "زولف وروخسار" "لة باخان ئاة و نالَین دآ" گا ده سووتیم گا ده

گریم"و... یادگار آن دوران میباشند. بعد از آن واقعه سعید ماملی که خود مرید شیوخ گیلانیزاده بود با

اجرای این آهنگهای عرفانی خانقاه شمزینان را دو چندان رونق بخشید واین سنتی برای خانواده

ماملی گردید. محمد ماملی میراثدار راستین این سنت بود. او با جاذبه صدای گرمش آهنگهای وفایی

را زیبایی و شمایلی دیگر بخشید. دیگر برادران خوش صدای وی نیز براین راه پوییده اند و هم اکنون

فرزندان کاک محمد عهده دار ادامه این مسیرند. محمد ماملی در زمینه های موسیقی عرفانی

فولکلوری و اجرای ساخته هایی از خود و آهنگهایی برگرفته از فارسی و ترکی کار کرده است.آهنگهای

فولکلوری را که از مناطق مامش، پیران، منگور و ... میگرفت در اجرایشان شیوه خاص خویش را چنان به

کار میبرد که زیبایی و تاثیر آهنگها را صد چندان مینمود در این مورد دارای سبک وسیاق مخصوص به

خود بود و هنگام استفاده از آهنگهای ترکی و فارسی چنان عجین هنرمند میشدند که در باز اجرای

آنان تشخیص ریشه واقعی آهنگها بسیار دشوار و غیر ممکن میگردید. محمد ماملی موسیقی و آواز

خواندن را از کودکی پیش پدرش سعید ماملی و در جوانی نزد برادر بزرگترش حسین ماملی آموخته و

در اجرای آن مهارت خاص داشت. محمد ماملی پرورده حال و هوای 1324 بود ودر آن اوان با ماموستا

هژار وهیمن همدم گشته و بعدا از اشعار زیبای این بزرگان بهره ها برد. آهنگهای "لایه لایه" و "ئه خته

ر" و"کوردم ئه من" یادگار آن دوران میباشند. در تجلیل از مقام هنری او همین گفته بس ، زمانی که

ماموستا هژار در عراق به سر میبرد در نامه ای به ماموستا هیمن خبر میدهد که دیوان شعرش را به

نام بؤ کوردستان در تیراژ ده هزار جلد به چاپ رسانده است وهیمن در پاسخ میگوید این تیراژ بسیار

بالاست هزینه اش را چگونه تامین کرده ای؟ جواب هژار به هیمن این است که راستش یک جلد از آن

را به محمد ماملی هدیه دادم برایم به مثابه ده هزار جلد میباشد. محمد ماملی آوازه خوان مردمش

بود و در مردمداری و مردم دوستی کم نظیر بود همین ارتباط معنوی با مردم موجب میشد که در رفع

بسیاری از اختلافات مردم نقش داشته باشد.به همین علت است که مردم خاطراتشان از محمد

ماملی در زمینه های هنری، سیاسی، اجتماعی حتی بیشتر از ما افراد خانواده اش میباشد.به

راستی اگر فرد کم سن وسالی در نوشته ای در باره عملکرد او در زمینه موسیقی و یا سیاست و غیر

اظهار نظری بنماید و بر واقعیت امر منطبق نباشد، ناشی از عدم آگاهی و شناختش از زندگانی

هنرمند بوده است.
رابطه ماملی با مردمش چنان صمیمانه بود که به هنگام تشییع جنازه او مردم جنازه را از ما گرفتند

ماملی متعلق به مردمش بود و نه تنها به خانواده اش. تشییع جنازه باشکوه او گواهی است راستین

بر این امر که: هرگز نمیرد آن که دلش زنده گشت به عشق ثبـت است بـــر جـــریــده عــالـم دوام مـا


به‌ زولف و روخسار شعر بسیار زیبایی از « میرزا عبدالرحیم وفایی » با ترانه ی دلچسبی از محمد ماملی و فواد احمد

ئه‌رێ ئه‌ی به‌ زولف و روخسار، سه‌نه‌می چین، ماهتابم
ده‌مه‌که‌‌و خه‌نده‌که‌ی نیگاهت نه‌مه‌ک و مه‌ززه‌ی شه‌رابم
من له‌ به‌ر نیگاهت بمرم تۆ سه‌ری غه‌مزه‌که‌ی جه‌للا بم
بڵێ پێم گوله‌که‌ی به‌هاری له‌ تۆ تا به‌ که‌ی جودا بم؟
وه‌ره‌وه‌ به‌ شه‌ره‌تی جاران رۆژێ سه‌د جارت فیدا بم
له‌ وێرانه‌ی دڵی شێواوم شین و واوه‌یلایه‌ و رۆرۆ
ئاورێک به‌ربۆته‌ هه‌ناوم دێته‌ ده‌ر له‌ هه‌ناسه‌م بۆسۆ
بووم به‌ ئه‌فسانه‌ی وڵاتان شار به‌ شار ماڵ به‌ ماڵ کۆ به‌ کۆ
خاڵی چاوت گۆشه‌ی ئه‌برۆ دوو دینیان کردم له‌ سه‌ر تۆ
یا بمکه‌ پیری مه‌یخانه‌ یا مریدی خانه‌قا بم
روحه‌که‌م رووی خۆت بنوێنه‌ تا به‌ که‌ی کوشته‌ی نازت بم
ده‌مه‌که‌ت وه‌ ته‌که‌للوم بێنه‌ تا نه‌مردووم هه‌مرازت بم
جارێک به‌ که‌ره‌م بمدوێنه‌ به‌ فیدای ده‌نگ و ئاوازت بم
مه‌یلی ئه‌برۆی تۆ قه‌ت نانێم غه‌مزه‌ده‌ی چاوه‌که‌ی بازت بم
من که‌ هاتووم قیبله‌م گۆری یا خوا کافر بێ جه‌للا بم
ئاشقی وا ده‌بێ به‌ هه‌مووده‌م چاو پڕ ئاو دڵ بڕاو و مه‌حزون
پێی هه‌وای بشکێ پێی نه‌مێنێ غه‌یری هۆ له‌ ده‌رون و بیرون
خاکی رێی دولبه‌ری بێرانه سورمه‌یه‌ بۆ چاوی پڕ خون
سه‌گه‌که‌ی رێبازی له‌یلێ وه‌ره‌ سه‌ر دوو چاوی مه‌جنون
دونیام ئه‌و رۆژه‌ لێ روونه‌ خاکی به‌ر پێی ئاشنا بم











حسن زیرک

استادحسن زیرک (۱۹۲۶-۱۹۷۲) خواننده ترانه‌های کردی در مناطق کردنشین غرب ایران بود. از وی بیش از1300ترانه وآوازبه یادگارمانده است.

زندگی استاد حسن زیرکحسن زیرک در ۸ آذر ۱۳۰۰ (۲۹/۱۱/۱۹۲۱ میلادی) در محلهٔ قلعهٔ سردار شهر بوکان آذربایجان غربی به دنیا آمد. در پنج‌سالگی پدرش درگذشت و زندگی را در رنج گذراند. چندی در شهرهای ایران و عراق سپری کرد. یکی از شهرهایی که در آن مدت زیادی اقامت داشت، کرمانشاه بود. همکاری او در این شهر با هنرمندان برجستهٔ کرمانشاهی همچون مجتبی میرزاده، محمد عبدالصمدی، اکبر ایزدی، و بهمن پولکی سبب خلق آثار زیبایی شد ( که برجسته‌ترین کارهای وی می باشد).

وقتی در عراق بود، در مسافرخانهٔ «ف‌ندق شمال» به شاگردی پرداخت. روزی هنگام نظافت، که مشغول زمزمهٔ یکی از ترانه‌هایش بود، مسافری به نام جلال طالبانی (رهبر اتحادیهٔ میهنی کردستان عراق و رئیس‌جمهور کنونی دولت موقت عراق)، که در آنجا اقامت داشت، با شنیدن صدای حسن زیرک، او را به رادیو بغداد برد و زیرک در آنجا مشغول به کار می‌شود. مدتی در بخش کردی رادیو بغداد همکاری کرد. از سال ۱۳۳۷، که بخش کردی رادیو ایران در تهران گشایش یافت، همکاری خود را با این مرکز آغاز کرد. آثاری که حسن زیرک در رادیو تهران به ضبط رساند، اغلب با ساز اساتیدی همچون حسین یاحقی، حسن کسایی، جلیل شهناز، جهانگیر ملک، احمد عبادی، و با سرپرستی مشیر همایون شهردار همراه بود.

حسن زیرک گرچه به خاطر شرایط سخت زندگی از تحصیل بی‌بهره ماند، اما استعداد کم‌نظیری در سرودن شعر و آهنگسازی کردی داشت‌. این استعداد به همراه صدای منحصربه‌فرد، سبب شد که ترانه‌هایش در سرتاسر کردستان محبوبیت یابد. صدای او همچنان در مناطق کردنشین و در کوچه و خیابان و از خانه‌ها و مغازه‌ها به گوش می‌رسد.

حسن زیرک با خانم میدیا زندی، گویندهٔ بخش کردی رادیو تهران، ازدواج کرد که حاصل آن ازدواج دو دختر به نام‌های مهتاب (آرزو) و مهناز (ساکار) بود. او چند ترانه نیز برای فرزندانش اجرا کرده‌است‌. حسن زیرک تنهاخواننده ای درجهان است، که توانسته است با36زن ازدواج کند، هزاران باررحمت برقبرش باد.

حسن زیرک، نه در ایران و نه در عراق روی خوشی و راحتی و آزادی را ندید. رفتار دولت وقت ایران با حسن زیرک او را دچار مشکلات فراوانی کرد، به‌ویژه وقتی که دکتر شیخ عابد سراج‌الدینی، رئیس وقت برنامه‌های کردی رادیو تهران بود، به او اجازهٔ کار نداد و این کار سراج‌الدین چنان تأثیر منفیی بر دل لطیف حسن گذاشت که دیگر به رادیو برنگشت و با دلی شکسته باروبنهٔ خود را به سوی بغداد پیچید. در آنجا نیز او را دچار مشکل کردند. او را گرفتند و روانهٔ زندان کردند؛ در آنجا زیرک را به پنکهٔ سقفی بستند و شکنجه کردند. پس از رهایی از بغداد مجدداً به تهران برگشت‌؛ در تهران نیز ساواک او را گرفت و شکنجه داد که جریان شکنجه‌اش در ساواک را خودش در نوار گفته و با صدای او هنوز به یادگار مانده‌است. در سال‌های ۱۳۴۱ تا ۱۳۴۳ در کرمانشاه بود و با رادیو کرمانشاه همکاری داشت‌.

سال‌های پایانی زندگی زیرک در تلخی و ناکامی گذشت و چندان به آوازخوانی نمی‌پرداخت. در منطقهٔ بوکان قهوه‌خانه‌ای دایر کرد و در میان مردمی که دوستشان می‏داشت و دوستش داشتند، آخرین نفس‌هایش را در رنج و بیماری کشید. درهفتم مرداد ۱۳۵۱، برابر با 30/7/1972درسن50سالگی در بیمارستان بوکان به علت بیماری از بین رفتن کبد و ناراحتی های معده چشم از جهان فروبست و در دامنهٔ کوه نالشکینه، که از کوه‌های زیبای آن منطقه است، به خاک سپرده شد.




http://razzazi.se/gallery/images/2/naser_kerimkaban.jpg



زندگینامه ی استاد ناصر رزازی به قلم خودشان



به سه رهاتی خوم

من ناصر محه مدِِِ امین له سالی 1334 کوچی هه تاوی به رامبر به سالی 1955 زایینی له شاری سنه له دایک بووم.

له ته مه نی شه ش سالی دا نا ردوویانم بو قو تا بخا نه.

پا ش ته واو کر دنی دوو سا ل خو یندن من هه میشه حه ز م له ده هول کو تان بوو یانی هه میشه چ ده رگام وه ده س که و تبی چ تهنه که ده هو لم پی لیداوه

هه مدا یم هه با و کم تو ز یک به هر ه ی ده نگ چو شی یان هه بوو . جیاواز له و له ناو خز مه که نی دایکم ده نگ خو ش زور هه بوو.

باوکی دایکم که به حه بیب ئه کبه ر ده لاک نا سر اوه که یه کیک له و ده نگ خو شا نه ی سه ر ده می سه ید عه لی ئه سغه ر بووه .به لام هیچ بهرهه میکی تو مار نه کر اوه بو یه که

مین جار له دیی ئار انا نا گو را نیمکوت ودوای ئه وه له مه ریوان گورانیم کوت له ته مه نی دوازه سالی دا تتله مه درسه ی هه دایه ت پر گرامیکم په خش کرد.

له ته مه نی چوارده سالی دا به رنامه ی جومعه و سه رگه رمی له ئیسگه ی سنه له گه ل کا ک ئه شر ه ف (فه ر شا )گورانی (ده سمالی ) تو مار کرد .

من ئه وه لین که شیک بووم که به چوارزاراوهی کو ردی یانی

کرمانجی سورانی کهلهو ر یو ه هورا می گورانیم کو تووه .

که ئه وکا ره ی من با عیسی ئه وه ده بی که ئه و چوار زاراوه یه لیک نیز یک بنه وه .

سه با ره ت به گورا نیه کانی فو لکلور ز یاترله حا فز ه یدایکمم که لک وه ر گر تووه.



عزیز شاهرخ در سال ۱۳۱۷ در شهر مهاباد در کردستان دیده به جهان گشود. صدای عزیز صدایی منحصر به فرد و دل‌نشین بود و خانواده‌اش نیز بسیار خوش صدا بودند بطوریکه پدر و برادر بزرگتر عزیز هم به خواندن علاقه داشتند. عزیز شاهرخ با شنیدن آثار استادانی چون سید علی اصغر کردستانی و کاویس به آواز علاقه‌مند شد. او هیچ گاه به صورت حضوری در خدمت استادی درس آواز نگرفت اما با تمرین از روی صفحات ضبط شده گرامافون، آواز را از اساتیدی نظیر محمد صالح دیلان، طاهر توفیق و حسن جزراوی فرا گرفت. وی همچنین محضر استاد محمد ماملی را در آواز و خوانندگی درک کرد.

در سال ۱۳۳۶ برای نخستین بار صدای شاهرخ از رادیو مهاباد به گوش همگان رسید.

حرفه اصلی او معلمی بود اما علاوه بر آن به شعر هم می‌پرداخت تا آنجا که برای آوازهایش ترانه‌هایی می‌سرود. همچنین به آهنگسازی روی برخی ترانه‌ها می‌پرداخت که ماحصل آن تصنیف‌هایی مثل از تنهایی، تو دریایی، شورش ناامیدی، ده‌ت به رستم، آسمان شین (آبی) بود.

عزیز شاهرخ دارای سبک خاصی در آواز است که این سبک آواز در موسیقی کردستان مختص او و بسیار پرطرفدار است.او به موسیقی کردی و مقام‌های کردی (قطارکان) مسلط است. مقام شیرین بیان یکی از شاهکارهای اوست که به سبک خود آن را ادا می‌کند. او در چهار کشور دارای مردم کرد زبان یعنی ایران، عراق، سوریه و ترکیه شهرت دارد و یک هنرمند بین‌المللی کرد به حساب می‌آید.

عزیز شاهرخ تا کنون با نوازندگان چیره دستی همکاری داشته است که از میان آنها می‌توان به گروه کامکارها، جلیل عندلیبی، سعید فرجپوری، حسین حمیدی، محمد فیروزی، بهرام ساعدوگروه آبیدر اشاره کرد. از مشهورترین آلبوم‌های او آلبوم‌های زمانه، از دست عشق و روناک با آهنگسازی و تنظیم: حمید رضا خجندی هستند.




استاد مظهر خالقی:


مَظهَر خالِقی خواننده مشهور کردِ ایران متولد شهریور 1317سنندج است. وی در خانواده ای از مشایخ کرد بدنیا آمد . از همان نوجوانی به یادگیری موسیقی اصیل ایرانی پرداخت . اولین اجرای ضبط شده استاد متعلق به دههٔ سی است که در رادیو سنندج و به زبان فارسی اجرا کرده است . او دانش آموختهٔ فیزیک از دانشگاه تهران است و قبل از ورودش به سازمان رادیو و تلویزیون ملی ایران دبیر دبیرستانهای تهران بود .از او بیش از ۲۵۰ آواز فولکلوریک ضبط و ثبت شده است . مظهر خالقی تا قبل از مهاجرتش به انگلستان و سپس اقامتش در کردستان عراق در پست‌های مدیریتی فراوانی از جمله مدیر کل تلویزیون سنندج و کرمانشاه فعالیت کرد .[۱]

وی در کنار سید علی اصغر کردستانی و حسن زیرک از برجسته‌ترین و شناخته‌شده‌ترین خوانندگان موسیقی کردی به شمار می‌آید.[۲] آهنگ‌های بسیاری از وی با آهنگسازی و تنظیم مرحوم مجتبی میرزاده، از وی ضبط شده‌است. علاوه بر کتابهایی که توسط نویسندگان مختلف در مورد زندگی هنری استاد به بازار کتاب آمده اخیرا کتابی از اشعار آهنگهای مشهور وی نیز چاپ شده است. و مجموعه ای از آثار و آوازهایش با نظارت کامل خودش در انستیتوی فرهنگ و فولکلور کردستان بصورت صوتی منتشر شده است .[۳]

از ترانه‌های مشهور وی می‌توان "په پولهٔ ئازاد"[۴]، "ئه‌گه‌ڕێمه‌وه"، "ئاسۆی کورد" و "بیرت ده‌که‌م" را نام برد.

پخش تصویر و صدای خالقی پس از انقلاب ۱۳۵۷ بنا بر دلایل نامعلومی در رسانه‌های رسمی و محلی نظام جمهوری اسلامی ممنوع بوده‌است. او هم اکنون مدیر (ئینستوتی که له پوری کورد ) در کردستان عراق - سلبمانیه است . این مرکز در زمینهٔ هنر، ادبیات و فلکلور کرد فعالیت می‌کند . .[۵

خالقی وضعیت موسیقی کردی امروز ایران را بسیار متحول و
پر تحرک تر از دوران قبل از انقلاب می داند و علت ایجاد چنین فضائی را در
پیشرفت، تلاش و خلاقیت هنرمندان و توجه مردم جامعه و رشد فرهنگی مخاطبان
می داندو اظهار میدارد که مردم کرد قدر هنر را می دانند و به هنر مندانشان
وفادارند و به این دلیل موسیقی کردی زنده و پویاست


با وجودی که در باره موسیقی کردی ، منبع و ماخذ
جامع و یا اطلاعات منظم و مدونی در دست نیست ، اما در موسیقی معاصر ایران
اکثر استادان و صاحب نظران به قدمت و غنای موسیقی کردی اعتراف می کنند،
زیرا کمتر کسی ملودی ،ریتم و رنگ یا ضربی موسیقی کردی را درگوشه های
موسیقی ملی ایران بارها نشنیده باشد. در این رابطه پرویز مشکاتیان معتقد
است که گذر از موسیقی ایران زمین بدون توجه به موسیقی کردی امکان پذیر
نیست و محمد موسوی هم می گوید: " گاه در برابر غنای موسیقی کردی باید
تسلیم شد".

در میان هنرمندان معاصر آواز کردی - شهرام ناظری ، جلال
الدین محمدیان ، محمد رضا دارابی ، صدیق تعریف ، بیزن کامکار ، علاالدین
باباشهابی ، عزیز شارخ ، عباس کمندی ، حسین شریفی ، بهروز توکلی ، عمر دزه
ای ، ناصر رزازی ، نجم الدین غلامی ، رشید فیض نزاد و...- خلاء غیبت و
سکوت چند ساله استاد مظهر خالقی بسیار محسوس است . هر چند که هیچ کدام از
این هنر مندان ، قریحه و سبک موثر خالقی را نادیده نمی گیرند و حتی ملودی
ها و نغمه های او را به عنوان گنجینه آواز کردی معرفی می کنند .

درباره مظهر خالقی ، هنرمندان کرد و صاحب نظران چنین می گویند:

دکتر
بهمن کاظمی ، محقق موسیقی کردی ، معتقد است که اندیشه و عقاید این استاد
برجسته موسیقی معاصر کردی بدون شک برای نسل جوان منبعی مفید و آموزنده
خواهد بود ، زیرا خالقی به وجود نسل جوان برای اعتلا و شکوفایی هر چه
بیشتر موسیقی کردی در سطح بین المللی امید وافر دارد.جمشید عندلیبی
،آوازهای او را عامل شهرت و سوء استفاده بسیاری از هنرمندان می داند که در
غیبت او با بازسازی و گاه کپی نغمه ها و آهنگ ها به سود جویی ازخالقی
پرداخته اند. کیخسرو پور ناظری ، بر این عقیده است که وجود هنرمند
والامقام و بزرگی مانند خالقی برای موسقی امروز کردستان ضرورتی غیر قابل
انکار است و حضور مجدد او می تواند مو جب ایجاد رشد و خلاقیت در آواز کردی



+ نوشته شده در  سه شنبه سی ام فروردین 1390ساعت 19:18  توسط هوشنگ  |